Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά σήμερα, Παρασκευή 13 Νοεμβρίου 2026, τη μνήμη του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως και μιας από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στην ιστορία του Χριστιανισμού.

Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος έμεινε γνωστός για τη ρητορική του δεινότητα, τη θεολογική του σκέψη και την υπεράσπιση των φτωχών. Οι συγκρούσεις του με την πολιτική και εκκλησιαστική εξουσία οδήγησαν στην καθαίρεση και την εξορία του.

Την ίδια ημέρα τιμώνται ο Άγιος Δαμασκηνός ο Νέος Οσιομάρτυρας, ο Κωνσταντινουπολίτης, και ο Όσιος Ιλαρίων ο Ίβηρ, σημαντική μορφή της γεωργιανής μοναστικής παράδοσης.

Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος – Ο άνθρωπος που έδωσε φωνή στους αδύναμους

Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος γεννήθηκε περίπου το 349 μ.Χ. στην Αντιόχεια της Συρίας, μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Ο πατέρας του πέθανε όταν ήταν ακόμη μικρός και την ανατροφή του ανέλαβε η μητέρα του, Ανθούσα.

Ο Ιωάννης έλαβε εξαιρετική μόρφωση, σπουδάζοντας ρητορική κοντά στον περίφημο δάσκαλο Λιβάνιο. Παρότι θα μπορούσε να ακολουθήσει σταδιοδρομία στη δημόσια ζωή, επέλεξε να αφιερωθεί στην Εκκλησία.

Αρχικά ακολούθησε την ασκητική ζωή και αργότερα χειροτονήθηκε διάκονος και πρεσβύτερος στην Αντιόχεια.

Τα κηρύγματά του προσέλκυαν πλήθος πιστών, καθώς συνδύαζαν τη βαθιά γνώση της Αγίας Γραφής με έναν άμεσο και κατανοητό λόγο.

Η εξαιρετική ευγλωττία του τού χάρισε την προσωνυμία «Χρυσόστομος», με την οποία έμεινε γνωστός στην ιστορία.

Η σύγκρουση με την αυτοκρατορική εξουσία
Το 398 μ.Χ. ο Ιωάννης ανέλαβε τον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης.

Από την αρχή επιχείρησε να περιορίσει την πολυτέλεια της εκκλησιαστικής διοίκησης και να ενισχύσει τη φιλανθρωπική δράση.

Στα κηρύγματά του κατήγγειλε την κοινωνική αδικία, την επίδειξη πλούτου και την αδιαφορία απέναντι στους φτωχούς.

Η στάση του προκάλεσε αντιδράσεις σε ισχυρούς κύκλους της αυτοκρατορικής αυλής και της Εκκλησίας.

Ιδιαίτερα έντονη υπήρξε η αντιπαράθεσή του με την αυτοκράτειρα Ευδοξία, σύζυγο του αυτοκράτορα Αρκαδίου.

Το 403 μ.Χ., στη λεγόμενη Σύνοδο της Δρυός, αντίπαλοί του πέτυχαν την καθαίρεσή του.

Ακολούθησε η πρώτη εξορία του, από την οποία επέστρεψε σύντομα, καθώς η απομάκρυνσή του προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Κωνσταντινούπολη.

Ωστόσο, οι συγκρούσεις συνεχίστηκαν και το 404 μ.Χ. εξορίστηκε οριστικά.

Το τέλος στην εξορία και τα τελευταία του λόγια
Ο Ιωάννης οδηγήθηκε αρχικά στην Κουκουσό της Αρμενίας, όπου έζησε κάτω από δύσκολες συνθήκες.

Παρά την εξορία του, συνέχισε να επικοινωνεί με τους πιστούς και να ασκεί σημαντική πνευματική επιρροή μέσω των επιστολών του.

Το 407 μ.Χ. διατάχθηκε η μεταφορά του σε ακόμη πιο απομακρυσμένη περιοχή, στην Πιτυούντα, στις ανατολικές ακτές του Εύξεινου Πόντου.

Δεν κατάφερε να ολοκληρώσει το ταξίδι. Πέθανε στις 14 Σεπτεμβρίου 407 μ.Χ., στα Κόμανα του Πόντου.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, τα τελευταία του λόγια ήταν: «Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν».

Παρότι η κοίμησή του συνέβη στις 14 Σεπτεμβρίου, η κύρια ατομική εορτή της μνήμης του καθιερώθηκε στις 13 Νοεμβρίου, καθώς η ημερομηνία του θανάτου του συμπίπτει με τη μεγάλη δεσποτική εορτή της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού.

Η Εκκλησία τιμά επίσης την ανακομιδή των ιερών λειψάνων του στις 27 Ιανουαρίου και τη μνήμη του μαζί με τους άλλους δύο Ιεράρχες στις 30 Ιανουαρίου.

Η Θεία Λειτουργία του Ιωάννη του Χρυσοστόμου
Η επίδραση του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου στην Ορθόδοξη Εκκλησία παραμένει ιδιαίτερα σημαντική.

Με το όνομά του συνδέεται η Θεία Λειτουργία του Ιωάννη του Χρυσοστόμου, η οποία τελείται τις περισσότερες ημέρες του εκκλησιαστικού έτους.

Το συγγραφικό του έργο περιλαμβάνει ομιλίες, ερμηνείες βιβλίων της Αγίας Γραφής και επιστολές.

Ιδιαίτερη θέση στη διδασκαλία του κατέχουν η κοινωνική δικαιοσύνη, η ελεημοσύνη και η ευθύνη των ισχυρών απέναντι στους αδύναμους.

Άγιος Δαμασκηνός ο Νέος – Ο Οσιομάρτυρας της Κωνσταντινούπολης

Ο Άγιος Δαμασκηνός ο Νέος καταγόταν από την Κωνσταντινούπολη και έζησε κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ακολούθησε τον μοναχικό βίο και αφιερώθηκε στην πνευματική ζωή.

Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, υπέστη διωγμούς εξαιτίας της χριστιανικής του πίστης και οδηγήθηκε στο μαρτύριο.

Η Εκκλησία τον τιμά ως Οσιομάρτυρα, συνδυάζοντας στο πρόσωπό του τη μοναχική άσκηση και την ομολογία της πίστης.

Όσιος Ιλαρίων ο Ίβηρ – Ο μοναχός από τη Γεωργία

Ο Όσιος Ιλαρίων ο Ίβηρ, γνωστός και ως Ιλαρίων ο Γεωργιανός, έζησε τον 9ο αιώνα.

Καταγόταν από τη Γεωργία, η οποία στις βυζαντινές πηγές αναφερόταν συχνά ως Ιβηρία.

Από νεαρή ηλικία ακολούθησε τον μοναχικό βίο και ταξίδεψε σε σημαντικά κέντρα του ανατολικού Χριστιανισμού.

Η παράδοση τον συνδέει με τους Αγίους Τόπους, την Κωνσταντινούπολη και τη μοναστική ζωή της Μικράς Ασίας.

Εκοιμήθη το 875 μ.Χ. στη Θεσσαλονίκη, όπου διατηρήθηκε η μνήμη του.

Το μήνυμα της ημέρας

Η ζωή του Αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου αναδεικνύει τη δύναμη του λόγου όταν αυτός χρησιμοποιείται για την υπεράσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Ο μεγάλος Πατέρας της Εκκλησίας δεν περιορίστηκε στη θεολογική διδασκαλία. Μίλησε ανοιχτά για τη φτώχεια, την κοινωνική ανισότητα και την ευθύνη όσων κατέχουν πλούτο και εξουσία.

Η στάση του είχε προσωπικό κόστος, καθώς βρέθηκε αντιμέτωπος με ισχυρούς αντιπάλους και οδηγήθηκε στην εξορία.

Το μήνυμα της ημέρας είναι ότι ο λόγος αποκτά πραγματική αξία όταν συνοδεύεται από συνέπεια και χρησιμοποιείται όχι για να υπηρετεί την εξουσία, αλλά για να υπερασπίζεται την αλήθεια και τους ανθρώπους που έχουν ανάγκη.

Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»

Την ονομαστική τους γιορτή έχουν όσοι φέρουν τα ονόματα:

• Δαμασκηνός, Δαμασκηνή
• Χρυσόστομος, Χρυσοστόμη
• Ιλαρίων, Ιλαρία