Δεν έμεινε γνωστός μόνο ως επίσκοπος. Ο Άγιος Βησσαρίων συνδέθηκε με έργα που άλλαξαν την καθημερινότητα των ανθρώπων της Θεσσαλίας, με τη φροντίδα των φτωχών και των ασθενών και, μετά τον θάνατό του, με παραδόσεις για θαυματουργικές επεμβάσεις σε περιόδους επιδημιών.

Στις 15 Σεπτεμβρίου τιμάται ιδιαίτερα στα Τρίκαλα, την Καλαμπάκα, αλλά και στο Μεγανήσι όπου είναι Πολιούχος.

Άγιος Βησσαρίων – Ο επίσκοπος που έχτιζε γεφύρια

Ο Άγιος Βησσαρίων έζησε στα τέλη του 15ου και στο πρώτο μισό του 16ου αιώνα, σε μια δύσκολη περίοδο για τον ελληνικό χώρο υπό οθωμανική κυριαρχία.

Γεννήθηκε στην περιοχή της σημερινής Πύλης Τρικάλων και από νεαρή ηλικία ακολούθησε την εκκλησιαστική ζωή. Έγινε επίσκοπος Ελασσόνος και αργότερα ανέλαβε τη Μητρόπολη Λαρίσης.

Η παράδοση, όμως, διατήρησε το όνομά του και για έναν ακόμη λόγο: το έντονο κοινωνικό και κοινωφελές έργο του.

Ο Βησσαρίων φρόντιζε φτωχούς και ασθενείς, ενώ συνδέθηκε με την κατασκευή δρόμων και γεφυριών που επέτρεπαν στις απομονωμένες κοινότητες να επικοινωνούν μεταξύ τους.

Ανάμεσα στα έργα που αποδίδονται στη δράση του βρίσκεται το ιστορικό γεφύρι της Πύλης, πάνω από τον Πορταϊκό ποταμό, ένα από τα χαρακτηριστικά πέτρινα γεφύρια της Θεσσαλίας.

Σε μια εποχή χωρίς οργανωμένο κράτος πρόνοιας και με τις μετακινήσεις συχνά εξαιρετικά δύσκολες, τέτοια έργα δεν ήταν απλώς κατασκευές. Μπορούσαν να καθορίσουν την πρόσβαση ολόκληρων περιοχών σε αγορές, καλλιέργειες και γειτονικούς οικισμούς.

Το όνομα του Αγίου συνδέεται στενά και με τη Μονή Δουσίκου, κοντά στην Πύλη Τρικάλων, αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος και γνωστή σήμερα και ως Μονή Αγίου Βησσαρίωνος.

Μετά την κοίμησή του, η τιμή του εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη Θεσσαλία.

Σήμερα ο Βησσαρίων τιμάται ως Πολιούχος των Τρικάλων και της Καλαμπάκας, με την 15η Σεπτεμβρίου να αποτελεί σημαντική ημέρα για την περιοχή.

Εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τη Θεσσαλία, ο Βησσαρίων απέκτησε μια εξαιρετικά ισχυρή σχέση με το Μεγανήσι Λευκάδας.

Η παράδοση αυτή ανάγεται στα τέλη του 19ου αιώνα. Όταν το νησί δοκιμαζόταν από σοβαρή επιδημία, οι κάτοικοι ζήτησαν να μεταφερθεί από τη Μονή Δουσίκου η κάρα του Αγίου. Έγιναν δεήσεις και λιτανείες και, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, η ασθένεια υποχώρησε.

Από τότε ο Βησσαρίων καθιερώθηκε ως προστάτης και πολιούχος του Μεγανησίου, ενώ η 15η Σεπτεμβρίου αποτελεί επίσημη αργία για το νησί.

Στο Βαθύ βρίσκεται ο Ιερός Ναός του Αγίου Βησσαρίωνα και κάθε χρόνο η γιορτή του συγκεντρώνει κατοίκους και επισκέπτες. Η βαθιά αυτή σχέση εξηγεί και κάτι που δύσκολα περνά απαρατήρητο στο Μεγανήσι: το όνομα Βησσαρίων είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στο νησί, έχοντας περάσει από γενιά σε γενιά μαζί με την τιμή προς τον πολιούχο του.

Νικήτας ο Γότθος – Ένας χριστιανός ανάμεσα στους Γότθους

Ο Άγιος Νικήτας ο Γότθος έζησε τον 4ο αιώνα, στις περιοχές βόρεια του Δούναβη, σε μια εποχή κατά την οποία ο Χριστιανισμός είχε ήδη αρχίσει να εξαπλώνεται ανάμεσα στα γοτθικά φύλα.

Βαπτίστηκε χριστιανός και, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, κήρυττε ανοιχτά την πίστη του.

Όταν ξέσπασε διωγμός των χριστιανών υπό τον Γότθο ηγεμόνα Αθανάριχο, ο Νικήτας συνελήφθη. Αρνήθηκε να αποκηρύξει τον Χριστιανισμό, υπέστη βασανιστήρια και τελικά καταδικάστηκε να πεθάνει στην πυρά.

Η παράδοση αναφέρει ότι το σώμα του δεν καταστράφηκε από τη φωτιά και παραλήφθηκε αργότερα από έναν χριστιανό φίλο του.

Η ιστορία του αποτελεί και μια ενδιαφέρουσα υπενθύμιση ότι ο Χριστιανισμός είχε περάσει τα σύνορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας πολύ πριν από τον εκχριστιανισμό των ευρωπαϊκών βασιλείων του Μεσαίωνα.

Ο Πορφύριος ο Μίμος

Από τις πιο ασυνήθιστες ιστορίες της ημέρας είναι εκείνη του Αγίου Πορφυρίου του Μίμου.

Ήταν ηθοποιός και, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, συμμετείχε σε παράσταση που διακωμωδούσε το χριστιανικό βάπτισμα.

Κατά τη διάρκεια της παρωδίας, όμως, δήλωσε ότι πίστεψε πραγματικά στον Χριστό.

Το κοινό αρχικά θεώρησε ότι συνέχιζε την παράσταση. Όταν έγινε σαφές ότι μιλούσε σοβαρά και αρνήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα, συνελήφθη και τελικά θανατώθηκε.

Έτσι, στη συναξαριακή παράδοση, ο άνθρωπος που ανέβηκε στη σκηνή για να σατιρίσει τον Χριστιανισμό κατέληξε να μαρτυρήσει γι’ αυτόν.

Ο Όσιος Φιλόθεος ο Πρεσβύτερος

Ο Όσιος Φιλόθεος έζησε στη Μικρά Ασία και διακρίθηκε για τη φιλανθρωπία και την ασκητική του ζωή.

Έγινε πρεσβύτερος και αφιερώθηκε στη διακονία των ανθρώπων γύρω του, βοηθώντας ιδιαίτερα όσους βρίσκονταν σε ανάγκη.

Η εκκλησιαστική παράδοση συνδέει τη ζωή του με θαυμαστά περιστατικά, γι’ αυτό και έμεινε γνωστός ως Θαυματουργός.

Ο Ιωάννης ο Νεομάρτυρας από την Κρήτη

Σήμερα τιμάται επίσης ο Άγιος Ιωάννης ο Νεομάρτυρας από την Κρήτη.

Έζησε κατά την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας και, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, οδηγήθηκε στο μαρτύριο επειδή αρνήθηκε να εγκαταλείψει τη χριστιανική πίστη.

Οι πληροφορίες που έχουν διασωθεί για τη ζωή του είναι περιορισμένες, όμως η μνήμη του παρέμεινε ζωντανή στην εκκλησιαστική παράδοση.

Το μήνυμα της ημέρας

Υπάρχει κάτι πολύ σύγχρονο στην ιστορία του Βησσαρίωνα. Η παράδοση δεν τον θυμάται μόνο για όσα δίδαξε, αλλά και για όσα έφτιαξε: δρόμους, περάσματα, γεφύρια, δεσμούς ανάμεσα σε κοινότητες. Σε μια δύσκολη εποχή, η πίστη του μεταφράστηκε σε έργα με απολύτως πρακτικό αποτέλεσμα για τη ζωή των ανθρώπων. Ίσως γι’ αυτό, πέντε αιώνες αργότερα, το όνομά του παραμένει τόσο στενά δεμένο με τη Θεσσαλία.

Σε ποιους λέμε «χρόνια πολλά»

Σήμερα γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα:

• Βησσαρίων, Βησσαρία
• Νικήτας, Νικητία