Ο θρυλικός Στέφαν Κόβατς, ο άνθρωπος που οδήγησε τον Άγιαξ του Γιόχαν Κρόιφ στην κατάκτηση δύο Κυπέλλων Πρωταθλητριών Ευρώπης στις αρχές της δεκαετίας του ’70, υπήρξε μυστικός συνεργάτης της κομμουνιστικής Σεκιουριτάτε, όπως προκύπτει από έγγραφα που εντοπίστηκαν στα αρχεία του Εθνικού Συμβουλίου Μελέτης των Αρχείων της Securitate (CNSAS) και αποκαλύπτει το gsp.ro.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο Κόβατς διατηρούσε προσωπικό φάκελο συνεργάτη (αρ. 5858) έκτασης 31 σελίδων και είχε στρατολογηθεί τον Οκτώβριο του 1955, σε ηλικία 35 ετών, υπογράφοντας επίσημη δέσμευση συνεργασίας με την Υπηρεσία Παρακολούθησης και Ερευνών της Περιφερειακής Διεύθυνσης Cluj. Στα έγγραφα εμφανίζεται με το συνωμοτικό όνομα «Vasile Munteanu».

Ο φάκελος καλύπτει την περίοδο 1955–1963, όταν ο Κόβατς εργαζόταν ως προπονητής στην περιοχή του Cluj, στους πάγκους των Universitatea, Dermata και CFR Cluj. Οι αναφορές των αξιωματικών της Securitate περιγράφουν έναν συνεργάτη «συνεπή», «πειθαρχημένο» και «αξιόπιστο», ο οποίος παρείχε συνολικά 34 πληροφοριακές αναφορές, κυρίως γύρω από αθλητές και ζητήματα ταξιδιών στο εξωτερικό.

Δεν υπάρχουν, ωστόσο, στοιχεία που να αφορούν την μεταγενέστερη και ένδοξη διεθνή καριέρα του, γεγονός που αφήνει αναπάντητα ερωτήματα για το αν και πώς εξελίχθηκε η σχέση του με το καθεστώς μετά το 1963. Την χρονιά εκείνη η συνεργασία διακόπηκε επίσημα, καθώς ο Κόβατς μετακόμισε στο Βουκουρέστι για να αναλάβει ρόλο στην ποδοσφαιρική ομοσπονδία της Ρουμανίας.

Λίγα χρόνια αργότερα ο Στέφαν Κόβατς θα έμπαινε για πάντα στο πάνθεον του παγκόσμιου ποδοσφαίρου. Στον πάγκο του Άγιαξ (1971-1973) διαδέχθηκε τον Ρίνους Μίχελς και όχι μόνο διατήρησε το «ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο», αλλά το απογείωσε, κατακτώντας δύο διαδοχικά Κύπελλα Πρωταθλητριών, πρωταθλήματα Ολλανδίας, Διηπειρωτικό Κύπελλο και Ευρωπαϊκό Σούπερ Καπ. Ακολούθησαν θητείες στην Εθνική Γαλλίας, στην Ρουμανία, στην Μονακό, αλλά και στην Ελλάδα, όπου ο Κόβατς άφησε το δικό του αποτύπωμα.

Την σεζόν 1981-82 ο Στέφαν Κόβατς ανέλαβε την τεχνική ηγεσία του Παναθηναϊκού, οδηγώντας τους πράσινους στην κατάκτηση του Κυπέλλου Ελλάδας το 1982, προσθέτοντας έναν ακόμη τίτλο στο πλούσιο παλμαρέ του. Η παρουσία του στην Αθήνα αποτέλεσε μία από τις τελευταίες μεγάλες στάσεις της καριέρας του.

Οι αποκαλύψεις από τα αρχεία της Securitate προσθέτουν μια σκοτεινή, άγνωστη πτυχή στην πολυτάραχη διαδρομή του Στέφαν Κόβατς. Ενός ανθρώπου που πέρασε από την Ρουμανία της σταλινικής περιόδου, έφτασε στην κορυφή της Ευρώπης με τον Άγιαξ του Κρόιφ και σήκωσε τίτλους από το Άμστερνταμ μέχρι την Αθήνα.

Η ιστορία του «Vasile Munteanu» εγείρει πλέον εύλογα ερωτήματα για το παρελθόν, τις επιλογές και τις συνθήκες μιας εποχής, χωρίς να σβήνει, αλλά σίγουρα να επαναπροσδιορίζει, τον μύθο ενός από τους σημαντικότερους προπονητές όλων των εποχών.