Του ΜΙΧ. ΦΟΥΣΤΕΡΗ

Ο μεγάλος Αρίγκο Σάκι διατεινόταν πως το ποδόσφαιρο είναι το όπιο του λαού, παραφράζοντας τον Καρλ Μαρξ που αντί της λέξης ποδόσφαιρο χρησιμοποιούσε εκείνη της θρησκείας. Ναι, όμως, το ναρκωτικό αυτό ενίοτε σκοτώνει, ειδικά όταν τα εκατομμύρια πιστοί του ξεφεύγουν από τον έλεγχο και τη νομιμότητα.

Με αφορμή τα σοβαρά επεισόδια της Τούμπας την εβδομάδα που πέρασε, ο Filathlos βούτηξε ξανά στο παρελθόν, όχι όμως για καλό τούτη τη φορά. Γιατί πόσο δα να ευχαριστεί η ανάμνηση-καταγραφή αιματηρών συμβάντων, με ανθρώπινα θύματα αδίκως πεσμένα στο βωμό μιας πίστης που συχνά αγγίζει τον παραλογισμό ή -έστω- που οφείλονται στην κακιά την ώρα; 

Ξεκίνημα σ’ αυτό το μαύρο αφιέρωμα με τους δικούς μας νεκρούς του Καραϊσκάκη, τον Φλεβάρη του ’81. Και με την ελπίδα τέτοιες γραμμές να μην ξαναγραφτούν. Όχι εδώ, πουθενά. Και ποτέ. 

“Καραϊσκάκη” – 8 Φεβρουαρίου 1981 – Νεκροί: 21

Ο Ολυμπιακός πέτυχε μια από τις μεγαλύτερες νίκες στην ιστορία του, συντρίβοντας 6-0 την ΑΕΚ. Λίγοι το θυμούνται όμως αυτό, μπροστά στη μεγαλύτερη τραγωδία στην ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου που ακολούθησε. 

Είκοσι και ένας άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και εκατοντάδες τραυματίστηκαν, όταν οι οπαδοί των “ερυθρολεύκων” στην προσπάθειά τους να μετακινηθούν από την Θύρα 7 στην Θύρα 1 στοιβάχτηκαν ο ένας πάνω στον άλλον, αφού οι πόρτες του γηπέδου δεν είχαν ακόμη ανοίξει. 

Το παιχνίδι έληξε, αλλά κανείς ακόμη δεν είχε καταλάβει τι συνέβη. Οι φίλαθλοι συνέχισαν να προσπαθούν να αποχωρήσουν από την Θύρα 7, όμως ο ένας έπεφτε πάνω στον άλλον, χωρίς να γνωρίζουν τι γίνεται μπροστά τους. Ακολούθησε πανικός. Αστυνομικοί προσπάθησαν να απεγκλωβίσουν όσους μπορούσαν. 

Ακαριαία πέθαναν 19 άτομα. Εκατοντάδες τραυματίες μεταφέρθηκαν με κάθε μέσο στο Τζάνειο Νοσοκομείο. Εκεί, άλλοι δυο φίλαθλοι του Ολυμπιακού έχασαν τη μάχη για τη ζωή, ανεβάζοντας τον αριθμό των νεκρών στους 21. Η Ελλάδα πενθεί.

“Λουζίνσκι” – 20 Οκτωβρίου 1982 – Νεκροί: 66

Ο αγώνας ανάμεσα στη Σπαρτάκ Μόσχας και τη Χάρλεμ όδευε προς τη λήξη του, η ρωσική ομάδα ήταν μπροστά με 1-0 και λίγο πριν από το τελευταίο σφύριγμα του διαιτητή οι οπαδοί των γηπεδούχων κατευθύνονταν προς την έξοδο. 

Εκείνη τη στιγμή μέσα από το γήπεδο ακούστηκε η ιαχή “γκολ”. Η Σπαρτάκ σημείωνε δεύτερο τέρμα και οι οπαδοί της προσπάθησαν να γυρίσουν στις θέσεις τους, αλλά συγκρούστηκαν και ποδοπατήθηκαν από εκείνους που κινούνταν προς τα έξω. 

Εκτυλίχθηκαν σκηνές πανικού. Ζωντανοί άνθρωποι βρίσκονταν κάτω από πτώματα, ζητώντας εναγωνίως βοήθεια. Η αστυνομία δεν μπορούσε να κάνει τίποτα. Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης έκαναν στην αρχή λόγο για λίγους τραυματίες, όμως ο επίσημος απολογισμός ήταν 66 νεκροί. Κανείς δεν ξαναμίλησε για το θέμα μέχρι το 1989, όταν μια ρωσική εφημερίδα το έφερε ξανά στη δημοσιότητα.

“Χέϊζελ” – 29 Μαϊου 1985 – Νεκροί: 39

Ίσως η χειρότερη στιγμή στην ιστορία των διοργανώσεων της ΟΥΕΦΑ. Έτσι πέρασε στην ιστορία η τραγωδία στο στάδιο Χέϊζελ του Βελγίου, που στοίχισε τη ζωή σε 39 οπαδούς. 

Λίβερπουλ και Γιουβέντους τέθηκαν αντιμέτωπες στον τελικό του Ευρωπαϊκού Κυπέλλου και παρ’ ότι πολλοί θεωρούσαν το στάδιο λόγω παλαιότητας (χτίστηκε το 1930) ακατάλληλο να φιλοξενήσει ένα τόσο σημαντικό παιχνίδι, εντούτοις 60.000 οπαδοί και των δυο συλλόγων ταξίδεψαν στις Βρυξέλλες για να υποστηρίξουν την ομάδα τους. 

Αρχική σκέψη των διοργανωτών ώστε να αποφευχθούν τα επεισόδια, ήταν να δημιουργηθεί ανάμεσα στους οπαδούς μια νεκρή ζώνη, στην οποία θα κάθονταν Βέλγοι. 

Ωστόσο πριν από την έναρξη του αγώνα οι οπαδοί της Λίβερπουλ, πηδώντας τους φράχτες που χώριζαν το γήπεδο στα δυο, επιτέθηκαν στους Ιταλούς, οι οποίοι στην προσπάθειά τους να οπισθοχωρήσουν έπεσαν πάνω σε έναν ερειπωμένο τοίχο που κατέρρευσε. 

Εκτός των 39 νεκρών, άλλοι 600 τραυματίστηκαν, με τις αγγλικές ομάδες να τιμωρούνται με αποκλεισμό από τα Κύπελλα Ευρώπης για την επόμενη πενταετία, η δε Λίβερπουλ για έξι χρόνια.

“Χίλσμπορο” – 15 Απριλίου 1988 – Νεκροί: 96

Η χειρότερη τραγωδία στην ιστορία του βρετανικού ποδοσφαίρου. Οι οπαδοί της Λίβερπουλ παρά το γεγονός ότι δεν είχαν εισιτήριο μετέβησαν κατά χιλιάδες στο Σέφιλντ για να παρακολουθήσουν τον αγώνα της αγαπημένης τους ομάδας. 

Οι αστυνομικοί, φοβούμενοι τους τραυματισμούς και τα επεισόδια έξω από το γήπεδο, άνοιξαν ορισμένες θύρες του σταδίου για να μπουν οι φίλαθλοι, όμως ήδη οι θεατές του ήταν υπεράριθμοι. Το παιχνίδι ξεκίνησε, αλλά μετά από έξι λεπτά διακόπηκε, αφού ο διαιτητής είδε ότι πολλοί είχαν σκαρφαλώσει στα κιγκλιδώματα για να αποφύγουν την κατάρρευση της εξέδρας. 

Οι αστυνομικοί άνοιξαν όλες τις θύρες και λίγοι κατάφεραν να ξεφύγουν. Ο φράχτης έσπασε και δεκάδες σχημάτισαν μια άμορφη μάζα, πεθαίνοντας ακαριαία από ασφυξία. Ενενήντα έξι έχασαν τη ζωή τους και περισσότεροι από 700 τραυματίστηκαν.

“Εθνικό Στάδιο Περού” – 24 Μαίου 1964 – Νεκροί: 318

Αποτελεί τη χειρότερη επίσημα καταγεγραμμένη ποδοσφαιρική τραγωδία στον κόσμο. Περού και Αργεντινή διεκδικούσαν θέση στους Ολυμπιακούς Αγώνες, ο διαιτητής ακύρωσε γκολ των γηπεδούχων και τότε ξεκίνησε το μακελειό. 

Πάνω από 300 άτομα έχασαν τη ζωή τους και πεντακόσια τραυματίστηκαν. Το πλήθος ούρλιαζε και πολλοί ήταν εκείνοι που άναβαν φωτιές στις εξέδρες, σπάζοντας τα παράθυρα του σταδίου. 

Παρ’ όλο που οι αστυνομικοί ήταν υπεράριθμοι, είχαν τρομοκρατηθεί και η μόνη τους αντίδραση ήταν να ρίξουν δακρυγόνα στις κερκίδες με σκοπό να διαλύσουν τις μάζες. Αυτό όχι μόνο εξαγρίωσε τους οπαδούς, αλλά προκάλεσε και πανικό, ο οποίος κατέληξε στο να ποδοπατηθούν μέχρι θανάτου ή να πάθουν ασφυξία από τον καπνό εκατοντάδες άνθρωποι. 

Χιλιάδες κατάφεραν να ρίξουν τις πόρτες που ήταν κλειδωμένες και ξεχύθηκαν στους δρόμους της Λίμα. Οι Περουβιανοί δεν ήθελαν να χάσουν με τίποτα το παιχνίδι και το απέδειξαν με τον πιο τραγικό τρόπο.

“Πορτ Σαιντ” – 1η Φεβρουαρίου 2012 – Νεκροί: 79

Ο διαιτητής σφύριξε τη λήξη της αναμέτρησης ανάμεσα στην Αλ-Μασρί και την Αλ-Αχλί για το πρωτάθλημα της Αιγύπτου, που βρήκε τους γηπεδούχους νικητές με 3-1. Ξαφνικά στον αγωνιστικό χώρο εισέβαλαν οπαδοί της Αλ-Μασρί για να πανηγυρίσουν τη νίκη της ομάδας τους. 

Η κατάσταση βγήκε γρήγορα εκτός ελέγχου, αφού οι οπαδοί των γηπεδούχων επιτέθηκαν αρχικά κατά των παικτών της Αλ-Αχλί και στη συνέχεια εναντίον των 1.200 οπαδών των φιλοξενουμένων. 

Βίντεο που είδαν το φως της δημοσιότητας λίγες ημέρες αργότερα, έδειχναν εκατοντάδες οπαδούς να είναι εφοδιασμένοι με πέτρες, ρόπαλα και μαχαίρια. Η αστυνομία δεν μπόρεσε να ελέγξει την κατάσταση. Τραγικός απολογισμός 79 νεκροί, μεταξύ των οποίων πολλοί αστυνομικοί μαχαιρωμένοι, αρκετοί οπαδοί με χτυπήματα στο κεφάλι και άλλοι που ποδοπατήθηκαν στην προσπάθειά τους να ξεφύγουν. 

Μετά από τη λήξη των επεισοδίων 47 άτομα συνελήφθησαν, ενώ διεθνή Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ανέφεραν πως αιτία των αιματηρών συγκρούσεων ήταν η πολιτική κατάσταση στη χώρα, με τη Μουσουλμανική Αδελφότητα που είχε κερδίσει τις εκλογές να κατηγορεί οπαδούς του πρώην ηγέτη Χόσνι Μουμπάρακ ως υποκινητές των συγκρούσεων.

Υ.Γ.: Ο μαύρος κατάλογος δεν τελειώνει εδώ. Ενδεικτικά μόνο αναφέρθηκαν τα παραπάνω. Δεν λησμονούνται εύκολα, για παράδειγμα, οι 42 νεκροί το 1991 σε ποδοσφαιρικό αγώνα στη Νότιο Αφρική, οι 44 που χάθηκαν στη γειτονική Τουρκία το 1968 στην πόλη Καϊσέρι, στην αναμέτρηση της τοπικής ομάδας με την Σιβασπόρ, αλλά και οι 71, στην πλειοψηφία τους νεαροί, που ποδοπατήθηκαν στην Αργεντινή κατά τη διάρκεια του “κλάσικο” ανάμεσα στη Ρίβερ Πλέιτ και τη Μπόκα Τζούνιορς το 2015. 

Ως εδώ και μη παρέκει.