Το βράδυ της Πέμπτης θα είναι κατάμεστο. Περίπου 60 χιλιάδες Κροάτες θα διψούν για νίκη της Εθνικής ομάδας της Κροατίας κόντρα στο δικό μας αντιπροσωπευτικό συγκρότημα. Το «καταραμένο» Μάξιμιρ θα… βράζει όταν ο Μίκαελ Σκίμπε και οι παίκτες του θα μπαίνουν στον αγωνιστικό χώρο. Ένα γήπεδο που στα 104 χρόνια της πλούσιας ιστορίας του έχει λερωθεί πολλές φορές με αίμα και έχει αντικρίσει το αποκρουστικό πρόσωπο της βίας. Ένα γήπεδο στο οποίο για πολλούς ξεκίνησε ο μεγάλος πόλεμος στην πρώην πλέον Γιουγκοσλαβία. 

Μόλις στο 1941, και ενώ η τότε Κροατία βρισκόταν κάτω από την μπότα φασιστικού καθεστώτος, χιλιάδες μαθητές του Ζάγκρεμπ συγκεντρώθηκαν στον αγωνιστικό χώρο του “Μάξιμιρ” για… κατήχηση.
 
Ο υπεύθυνος, ο οποίος κατά τα φαινόμενα ήταν ναζιστής έως το κόκαλο, ζήτησε από τους Σέρβους αλλά και τους Εβραίους μαθητές να απομακρυνθούν από τους Κροάτες και να σχηματίσουν ξεχωριστές ομάδες. Τα παιδιά αντέδρασαν, ξεσηκώθηκαν και επί μέρες η πρωτεύουσα της Κροατίας συνταράχθηκε από βίαια επεισόδια που κατέληξαν στο κάψιμο του Σταδίου από νεαρούς διαδηλωτές.

Από το ίδιο γήπεδο άρχισε ουσιαστικά και ο αιματηρός εμφύλιος που διαμέλισε την πρώην κραταιά Ενωμένη Γιουγκοσλαβία. Ήταν ένα τυπικό ντέρμπι στο Ζάγκρεμπ μεταξύ της Ντιναμό και του Ερυθρού Αστέρα στις 13 Μαΐου του 1990.

Ήταν αρχές του 1990 και τα Βαλκάνια μύριζαν μπαρούτι. Η πυριτιδαποθήκη της Γιουγκοσλαβίας ήταν έτοιμη να εκραγεί. Κροάτες, Βόσνιοι, Σλοβένοι, Σκοπιανοί και Σέρβοι βίωναν την εθνικιστική παλινόρθωση τους, η οποία λίγο αργότερα θα έφερνε και το ξέσπασμα του εμφυλίου. Ο Πρόεδρος της ενωμένης ακόμα χώρας, Σλόμπονταν Μιλοσεβιτς είχε απαγορεύσει να γίνουν εκλογές στην Κροατία. Εκείνοι όμως τον παράκουσαν και ψήφισαν για ηγέτη τους τον αρχηγό των εθνικιστών, Φράνιο Τούτσμαν.

Τα Βαλκάνια έβραζαν. Σε αυτό το κλίμα λοιπόν έπρεπε στις 6 Μαΐου του 1990 να κοντραριστούν στο Ζάγκρεμπ, η Ντιναμό των Μπόμπαν, Σούκερ με τον Ερυθρό Αστέρα των Προσινέτσκι, Σαβίσεβιτς. Μόνο που στο «Μάξιμιρ» μαζί με την ομάδα τους ταξίδεψαν 3.000 Σέρβοι εθνικιστές, οι διαβόητοι «Delije» (σ.σ.: Ηρωες), με μπροστάρη τον Ζέλικο Ραζανάτοβιτς. Αυτόν που όχι πολύ καιρό αργότερα όλοι μας θα μαθαίναμε ως Αρκάν, καθώς θα γινόταν ο ηγέτης των παραστρατιωτικών Σέρβων στη Βοσνία.

Φτάνοντας στο γήπεδο το σύνθημα που κυριαρχούσε στην πλευρά των φιλοξενούμενων, ήταν το «Ήρθαμε για να σκοτώσουμε τον Τούτσμαν» και το «Η Κροατία ανήκει στη Γιουγκοσλαβία». Εκεί τους περίμεναν όμως οι αντίστοιχα φανατισμένοι οπαδοί των γηπεδούχων και όχι μόνο. Μαζί με τους «Bad Blue Boys» είχαν συνασπιστεί όλοι οι Κροάτες. Παρόλα αυτά το παιχνίδι διατάχθηκε να διεξαχθεί κανονικά.

Μόνο που δεν θα ξεκινούσε ποτέ. Ενώ οι παίκτες των δύο ομάδων είχαν βγει για ζέσταμα, στις εξέδρες ξεκίνησε η μάχη με αντικείμενα αρχικά και εκατέρωθεν επιθέσεις στη συνέχεια. Οι ποδοσφαιριστές έτρεξαν στα αποδυτήρια, αλλά ένας τους έμεινε στο χορτάρι. Ήταν ο 22χρονος τότε Μπόμπαν, ο οποίος απογειώθηκε και έπεσε με κλοτσιά και γονατιά πάνω σε έναν αστυνομικό, που είχε πιάσει έναν οπαδό και τον ξάπλωσε στο χορτάρι (σ.σ.: Μπορεί να ήταν στο Ζάγκρεμπ, αλλά η αστυνομία ήταν ομοσπονδιακή).

Αυτό ήταν. Μόλις είδαν το συμβάν οι αντίπαλοι οπαδοί, όρμησαν μέσα και έγινε χαμός. Από εκείνον τον αγώνα, εκείνη την κλοτσιά, τίποτα δεν θα ήταν πλέον όπως πριν στη Γιουγκοσλαβία. Οι ταραχές δεν σταμάτησαν, γενικεύτηκαν, εμφανίστηκαν σε κάθε μορφή της κοινωνικής ζωής και περίπου ένα χρόνο μετά (31 Μαρτίου 1991) έπεσαν επισήμως οι πρώτες τουφεκιές.

Το σύγχρονο “Μάξιμιρ” αγκομαχά να ξεφύγει από το παλιό. Οι νέες πινελιές είναι ορατές διά γυμνού οφθαλμού, κυρίως στις εξέδρες των επισήμων και στον εξωτερικό χώρο. Ωστόσο το χτίσμα μαρτυρά την ηλικία του (όπως γράψαμε και παραπάνω 102 ετών) σε πολλά από τα μέρη όπως είναι οι παλιές κερκίδες αλλά και ο εν γένει σκελετός του.

Το γήπεδο βρίσκεται ακριβώς δίπλα στο εκπληκτικής ομορφιάς “Πάρκο Μάξιμιρ”, στο οποίο κυριαρχεί η πράσινη φύση αλλά και τα ζώα, αφού μέσα σ’ αυτό φιλοξενείται ο ζωολογικός κήπος του Ζάγκρεμπ. Στο πάρκο μπορεί κανείς να δραπετεύσει, έστω και για λίγο από τα καθημερινά του προβλήματα, περπατώντας κάτω από πανύψηλα δένδρα, σ’ ένα ειδυλλιακό τοπίο.

Η πρόσβαση στο “Μάξιμιρ” είναι πανεύκολη, είτε με το τραμ (το λαοφιλέστερο των μέσων μαζικής μεταφοράς στο Ζάγκρεμπ) είτε με το λεωφορείο. Βρίσκεται κάτι περισσότερο από 5 χιλιόμετρα μακριά από το κέντρο, μακριά από οικιστικό ιστό και κατοικίες και φυσικά η λειτουργία του δεν παρεμποδίζει στο ελάχιστο την κυκλοφορία στην πόλη. Παράδειγμα για άλλα γήπεδα, έστω και αν αυτό έχει χτιστεί στις αρχές του…προηγούμενου αιώνα.

Δείτε στο βίντεο το γήπεδο: